اساس کار اسپکتروفتومتر

اشتراک گذاری در email
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
آیا تا به حال به اساس کار اسپکتروفتومتر فکر کرده‌اید؟ آیا می‌دانید طیف جذبی و عبوری از چه طریقی به دست‌ می‌آیند؟ این‌ها سوالاتی هستند که ممکن است ذهن شما را درگیر کرده باشد. ما به همین دلیل اینجا هستیم تا به سوالات شما در زمینه اسپکتروفتومتر پاسخ دهیم. پس با ما همراه شوید تا به طور کامل جواب این سوالات را دریافت کنید.
اساس کار اسپکتروفتومتر

فهرست مطالب

اسپکتروفتومتری

اسپکتروفتومتری فرآیندی است که در آن میزان جذب و انتقال نور از یک ماده شیمیایی اندازه‌گیری می‌شود. طی این فرآیند شدت نور جذبی یا عبوری از یک نمونه مرجع به دست می‌آید. در مرحله بعد شدت نور عبوری یا جذبی از نمونه اندازه‌گیری می‌شود. با مقایسه I و I۰ می‌توان میزان جذب یا عبور نور را محاسبه کرد (شکل ۱). در این روش طیف سنجی، نور با مولکول‌‌های نمونه وارد برهمکنش می‌شود. در طی این فرایند برخی از طول موج‌های نور جذب ماده می‌شوند و برخی دیگر بدون تغییر از ماده عبور می‌کنند.

شماتیک اسپکتروفتومتر
شکل ۱: اسپکتروفتومتر دستگاهی است که با مقایسه شدت نور مرجع و نمونه، میزان جذب و عبور نور را اندازه‌گیری می‌کند.

در ادامه قصد داریم تا گریزی به نحوه جذب توسط مولکول‌ داشته باشیم.

نحوه جذب نور توسط مولکول

هنگامی که یک مولکول نور را جذب می‌کند، در واقع انرژی از پرتوی نور به مولکول‌های ماده منتقل می‌شود. اگر فرکانس میدان‌های الکتریکی و مغناطیسی نور با فرکانس‌های ارتعاشی مولکول مطابقت داشته باشند، نور جذب مولکول می‌شود. به عنوان مثال اگر نور سفید از محلول آبی عبور کند، همه رنگ‌ها به جز آبی را جذب می‌کند (شکل ۲). یک دستگاه طیف سنجی نورهای عبوری یا (جذبی) از ماده را تجزیه و تحلیل می‌کند و طیف عبوری (طیف جذبی) آن ماده را ارائه می‌دهد. برای محاسبه میزان جذب یا عبور نور از قانون بیر-لامبرت استفاده می‌شود. در واقع می‌توان گفت که اساس کار طیف سنج UV-VIS این قانون است. پس ضروری است که به بررسی این قانون بپردازیم.

شماتیک جذب نور توسط ماده
شکل ۲: نمونه آبی رنک در اثر تابش نور همه رنگ‌ها به جز رنگ آبی را از خود عبور می‌دهد.

قانون بیر-لامبرت

جذب نور توسط یک نمونه متناسب با تعداد مولکول‌های جذب کننده است. هرچه تعداد این مولکول‌‌ها در یک ترکیب بیشتر باشد، میزان جذب نیز بیشتر می‌شود. بنابراین می‌توان با استفاده از میزان جذب، غلظت یک محلول را به دست آورد.

طبق این قانون میزان عبور از رابطه زیر به دست می‌آید. به طوری که در این رابطه I شدت نور عبوری از ماده و I۰ شدت نور تابشی به ماده است.

T = I / I۰

مقدار T عددی بین ۰ و ۱ است. عدد صفر به این معنی است که همه نور تابشی به ماده جذب شده و عدد یک نشان دهنده این است که همه نور تابشی از ماده عبور می‌کند. معمولا مقدار T را با درصد نشان می‌دهند.

T (%) = 100 I / I۰

از طریق رابطه بالا میزان جذب ماده نیز به دست می‌آید:

A = – log I / I۰

همان طور که از روابط بالا پیدا است، میزان جذب و عبور بدون واحد هستند. همان طور که مشاهده می‌کنید، طبق روابط بالا میزان عبور متناسب با نسبت شدت‌ها است. به همین دلیل واحدها از صورت و مخرج حذف می‌شوند.

معادله بیر-لامبرت یک رابطه خطی است که به شکل زیر بیان می‌شود:

A = ɛlc

در معادله بالا ε ضریب جذب مولی، c غلظت و l طول مسیر نوری است.

توضیح تصویری در رابطه با قانون بیرلامبرت
شکل۳: طبق معادله بیر-لامبرت میزان جذب نور با غلظت و طول مسیر نوری متناسب است.

ε (ضریب جذب مولی): یک خاصیت وابسته به نمونه است که از اندازه‌گیری میزان قدرت جذب یک نمونه در یک طول‌موج خاص به دست‌ می‌آید.

c (غلظت): تعداد مول‌های حل شده در یک محلول است.

l (مسیر نوری): طول مسیری است که نور طی می‌کند.

معمولا برای طیف گیری از نمونه‌های مایع از کووت استفاده می‌شود. در کووت‌‌های استاندارد این طول ۱ سانتی‌متر است. نمودار ۱ طیف عبوری یک فیلم نازک (thin film) را نشان می‌دهد. این طیف به وسیله اسپکتروفتومتر شرکت تکسان تهیه شده است. البته همه اسپکتروفتومترها قابلیت طیف‌گیری از نمونه‌هایی مانند فیلم نازک را ندارند. این شرکت با طراحی دستگاهی منحصر به فرد امکان طیف‌گیری از چنین نمونه‌هایی را فراهم می‌کند. این نمودار نشان دهنده این است که این ماده (فیلم نازک) تقریبا ٪۹۰ از نور را در طول‌موج ۴۳۰ نانومتر از خود عبور می‌دهد.

طیف عبور فیلم نازک اسپکتروفتومتر لنا
نمودار ۱: نمودار انتقال نور از یک فیلم نازک که با استفاده از اسپکتروفتومتر لِنا به دست آمده است.

طبق قانون بیر-لامبرت در شرایط ایده‌آل، غلظت ماده و میزان جذب آن به صورت خطی با هم متناسب هستند. یعنی هرچه غلظت یک محلول بیشتر باشد، نور بیشتری جذب می‌شود. با استفاده از اسپکتروفتومتر علاوه بر میزان جذب (عبور) نور، می‌توان غلظت یک محلول را نیز اندازه‌گیری کرد. بدین جهت از یک منحنی استاندارد استفاده می‌شود. بسیاری از منحنی‌های استاندارد خطی هستند و با استفاده از معادله y=mx+b ، می‌توان غلظت محلول را به دست آورد. در این معادله m شیب خط و b‌ عرض از مبدا است.

برای تعیین غلظت مجهول یک نمونه، از همان نمونه در غلظت‌های مختلف تهیه می‌شود و میزان جذب آن‌ها (هم غلظت مجهول و هم سایر نمونه‌ها) در یک طول موج مشخص اندازه‌گیری می‌گردد. برای داشتن یک منحنی استاندارد خوب، حداقل ۵ غلظت مورد نیاز است. سپس با استفاده از داده‌های به دست آمده یک منحنی استاندارد رسم می‌شود. این نمودار همان طور که در بالا ذکر شد، یک منحنی خطی است که شیب و عرض از مبدأ آن قابل محاسبه است. غلظت مجهول با در دست داشتن شیب، میزان جذب و عرض از مبدأ به دست می‌آید.

منحنی استاندارد یا کالیبراسیون
نمودار ۲: منحنی استاندارد یا کالیبراسیون

البته این قانون محدودیت‌هایی دارد که باعث می‌شود قانون بیر-لامبرت همیشه صادق نباشد.

محدودیت‌های قانون بیر-لامبرت

  1. این قانون در محلول‌‌هایی که غلظت آنالیت خیلی زیاد است، کاربردی ندارد. زیرا در غلظت‌های بالا برهمکنش حلال-آنالیت، برهمکنش آنالیت-آنالیت یا پیوند هیدروژنی بر میزان جذب تاثیر می‌گذارد. به عنوان مثال در غلظت‌های بالا میانگین فواصل بین مولکول‌ها یا یون‌های مسئول جذب کم است. بنابراین هر ذره توزیع بار ذرات مجاور خود را تحت تاثیر قرار می‌دهد. این اثر از نوع برهمکنش آنالیت-آنالیت است. توجه داشته باشید که رابطه غلظت و میزان جذب خطی است. ولی در غلظت‌های بالا این رابطه از خطی بودن خارج می‌شود.
  2. این قانون در غلظت‌های بسیار کم نیز دچار خطا می‌شود. در این حالت هم غلظت آنالیت کم است ولی غلظت سایر مواد بیشتر است. بنابراین نزدیکی یون‌ها با مولکول‌های جاذب موجب برهمکنش‌های الکترواستاتیکی می‌شود و طیف جذبی را تحت تاثیر قرار می‌دهد. این برهمکنش‌های مولکولی معمولا در غلظت‌های کمتر از ۰.۰۱ مولار قابل چشم‌پوشی است (اما موارد استثنا هم وجود دارد).

علاوه بر محدودیت‌های بیان شده این قانون انحرافاتی دارد که در زیر به آن‌ها خواهیم پرداخت.

انحرافات قانون بیر-لامبرت

طبق قانون بیر-لامبرت رابطه غلظت و جذب خطی است. به عبارتی با افزایش غلظت، میزان جذب نیز افزایش می‌یابد. اما حالا می‌دانیم که همیشه به این صورت نیست. نمودار واقعی جذب و غلظت خطی نیست و در قسمتی از نمودار کالیبراسیون، منحنی از خط اصلی منحرف می‌شود (نمودار ۳). به همین دلیل به انحرافات قانون بیر-لامبرت مشهور شده است. این انحرافات به سه دلیل رخ می‌دهند: انحراف به دلایل شیمیایی، انحرافات ابزاری، انحراف به دلیل ظروف اندازه‌گیری ناهمسان.

منحنی کالیبراسیون جذب بر حسب غلظت
نمودار ۳: منحنی‌های کالیبراسیون نشان دهنده انحراف مثبت و منفی از منحنی ایده آل کالیبراسیون قانون Beer’s است که یک خط مستقیم است.

انحراف به دلایل شیمیایی

این انحراف زمانی رخ می‌دهد که یک آنالیت با حلال ترکیب، یا از هم تفکیک شوند و یا با هم وارد یک واکنش شیمیایی شوند. در این صورت چون ماهیت شیمیایی آنالیت عوض می‌شود، طیف جذبی به دست آمده دیگر متعلق به آنالیت نیست. بلکه متعلق به ماده‌ای است که در اثر فرآیند‌های شیمیایی (ترکیب، تفکیک و واکنش شیمیایی) به وجود آمده است.

حلال، ماهیت قطبی و غیر قطبی دارد. مثلا هیدروکربن‌های اشباع شده، حلال‌های غیر قطبی هستند و اگر کاملا خالص باشند، با مولکول‌های ماده حل شونده تداخلی ندارند. اما حلال‌هایی مانند آب یا الکل‌ها با توجه به اینکه قطبی هستند، اوربیتال مولکول‌های آنالیت را در حالت پایه و برانگیخته تغییر می‌دهند. حلال‌ها (هم قطبی و هم غیر قطبی) در طیف جذب مواد نقش برجسته‌ای دارند. بنابراین حلال باید دارای دو ویژگی باشد:

  1. نباید با آنالیت برهم‌کنش داشته باشد.
  2. نباید در طیف جذب آنالیت تداخل ایجاد کند.

حلال باید بر اساس خواص جذبی در بازه طول موجی مورد نظر انتخاب شود. هم‌چنین باید مناسب ماده و شرایط آزمایش باشد. در جدول ۱  لیست حلال‌های رایج و حد پایین بازه طول موجی مفید آن‌ها آورده شده است. هنگام استفاده از حلال‌های فرار همچون استون یا سیکلوهگزان، از بسته بودن درب ظرف نمونه اطمینان حاصل کنید. تبخیر حلال می‌تواند سبب تغییر غلظت محلول یا جریان‌‌های همرفتی شده و دقت اندازه‌گیری کاهش یابد. همچنین هنگام استفاده از آب به عنوان حلال توصیه می­‌شود از آب دیونیزه یا آب دیونیزه HPLC استفاده نمایید تا از میزان جذب ناخواسته ناشی از ناخالصی‌های آب کاسته شود.

حلالحد پایین بازه عبور
اسید سولفریک (۹۶٪)
آب
استونیتریل
۱۸۰ – ۱۹۵ نانومتر
سیکلوپنتان
n-هگزان
گلیسرول
۴٬۲٬۲-تری‌متیل‌پنتان
متانول
۲۰۰ – ۲۱۰ نانومتر
n-بوتیل الکل
ایزوپروپیل الکل
سیکلوهگزان
اتیل اتر
۲۱۰ – ۲۲۰ نانومتر
کلروفرم
اتیل استات
متیل فرمات
۲۴۵ – ۲۶۰ نانومتر
تتراکلراید کربن
دی‌متیل سولفوکسید
دی‌متیل فرم‌آمید
استیک اسید
۲۶۵ – ۲۷۵ نانومتر
بنزن
تولوئن
متا-زایلین
۲۸۰ – ۲۹۰ نانومتر
پیریدین
استون
کربن دی‌سولفید
بالای ۳۰۰ نانومتر
جدول ۱: لیست حلال ها و حد پایین بازه طول موجی

انحرافات ابزاری

این نوع انحراف به دو دسته تقسیم می‌شود: انحرافات ابزاری ناشی از تابش چند رنگی و انحرافات ابزاری ناشی از نورهای سرگردان.

انحرافات ابزاری ناشی از تابش چند رنگی

قانون بیر- لامبرت هنگامی صادق است که از منبع نوری تک رنگ برای اندازه‌گیری‌ها استفاده شده باشد. یک منبع نوری را در نظر بگیرید که دارای دو طول‌موج ‘λ و ”λ است. میزان جذب برای هر ‘λ به شکل زیر نوشته می‌شود:

میزان جذب برای طول‌موج ”λ نیز به صورت زیر است:

هنگامی که در یک اندازه‌گیری از دو طول موج استفاده می‌شود، شدت پرتو خارج شده از محلول برابر مجموع شدت‌های دو طول‌موج است. به این ترتیب میزان جذب کل Am به دست آمده از یک محلولی که تحت تابش یک منبع دو طول‌موجی قرار گرفته، به صورت زیر است:

که اگر این معادله را ساده سازی کنیم به رابطه زیر می‌رسیم:

همان طور که می‌بینید دیگر معادله جذب و غلظت خطی نیست. به نمودار ۴ توجه کنید. اگر ‘ε با ”ε برابر باشد (یعنی از یک نور تک رنگ برای اندازه‌گیری استفاده شود) در این صورت قانون بیر-لامبرت اجرا می‌شود. در غیر این صورت منحنی از خط ایده‌آل منحرف می‌شود. هر چه قدر اختلاف ضریب جذب‌ها بیشتر می‌شود، انحراف از خط ایده‌آل هم بیشتر خواهد شد. به یاد داشته باشید که مقدار ضریب جذب مولی در یک ماده نسبت به طول‌موج‌های متفاوت، متغیر است.

انحراف از قانون بیر-لامبرت در اثر تابش نور چند رنگ
نمودار ۴: انحراف از قانون بیر-لامبرت در اثر تابش نور چند رنگ. هر طول‌موج دارای یک ضریب جذب مولی است.

از طرفی دیگر اگر از یک طول‌موج برای اندازه‌گیری جذب استفاده می‌کنید، بهتر است طول‌موج منبع نور به λmax (این پارامتر نشان می‌دهد که ماده در آن طول‌موج بیشترین جذب را دارد) نزدیک باشد. زیرا در این صورت میزان انحراف از خط ایده‌آل کمتر می‌شود (نمودار ۵).

انحراف از خط ایده‌آل کالیبراسیون در قانون بیرلامبرت
نمودار ۵: این نمودار نشان دهنده این هست که هر قدر طول‌موج اندازه‌گیری به طول‌موج ماکزیموم جذب نزدیک‌تر باشد، انحراف از خط ایده‌آل کالیبراسیون کم‌تر خواهد بود. در این شکل باند A برابر ماکزیموم جذب است. بنابراین از خط ایده‌آل منحرف نشده است.

انحرافات ابزاری ناشی از نورهای سرگردان

نورهای سرگردان یکی دیگر از عوامل انحراف از قانون بیر-لامبرت هستند. نورهای سرگردان در واقع نویزهای سیستم هستند. این نورها بدون عبور از نمونه وارد دستگاه می‌شوند و با آشکارساز برخورد می‌‌کنند. این نویزها شدت نور اضافی به سیستم وارد می‌کنند. به طوری که این شدت نور در میزان جذب نیز تاثیر می‌گذارد.

انحراف ایجاد شده ناشی از نورهای سرگردان در قانون بیرلامبرت
نمودار ۶: انحراف ایجاد شده ناشی از نورهای سرگردان. هر چه میزان نورهای سرگردان در یک سیستم زیاد می‌شود، انحراف از خط ایده‌آل نیز بیشتر می‌شود.

انحراف به دلیل ظروف اندازه‌گیری ناهمسان

اگر ظروف نگهدارنده نمونه و محلول مرجع دارای اندازه و مشخصات نوری یکسانی نباشند، نمودار کالیبراسیون دارای انحراف می‌شود. به همین دلیل توصیه می‌شود که در طیف‌گیری‌های خود از ظروف یکسان استفاده کنید.

تا این قسمت از مطلب اساس کار طیف سنج یووی-ویز را بررسی کردیم. اکنون زمان آن رسیده تا ببینیم اسپکتروفتومتر به چه صورت طیف جذبی (عبوری) از ماده را از طریق نمایشگر نشان می‌دهد.

نحوه کار اسپکتروفتومتر UV-VIS

قبل از پرداختن به نحوه کار طیف سنج، ابتدا اجزای تشکیل دهنده این دستگاه را معرفی می‌کنیم. این بخش به طور کامل در مطلب ساخت دستگاه اسپکتروفتومتر توضیح داده شده است. طیف سنج مرئی-ماورابنفش از ۵ جز اصلی تشکیل شده است. این اجزا عبارتند از:

  1. منبع نوری: معمولا در ساخت اسپکتروفتومترها از لامپ‌های دوتریوم (ناحیه فرابنفش) و هالوژن-تنگستن (ناحیه مرئی) استفاده می‌شود.
  2. المان پاشنده: این المان، نور را به اجزای تشکیل دهنده‌ خود تجزیه می‌کند. امروزه در اسپکتروفتومترها توری‌های هولوگرافی مورد استفاده قرار می‌گیرند. علت آن در مطلب المان پاشنده به صورت مفصل توضیح داده شده است.
  3. محل قرارگیری نمونه: نمونه‌ها برای اندازه‌گیری در این دستگاه باید در ظروف مخصوص مانند کووت، لوله آزمایش و … ریخته شوند. در طیف سنج قسمتی تعبیه شده که این ظروف در آن جا قرار می‌‌گیرند. حتی از نمونه‌های جامد مانند فیلم نازک (thin film) نیز می‌توان طیف‌گیری کرد. برای این نوع نمونه‌‌ها کامپارتمنت‌هایی نیز طراحی شده است.
  4. یک یا چند آشکارساز برای اندازه‌گیری شدت نور: آشکارسازها سیگنال نوری را به سیگنال الکتریکی تبدیل می‌کنند. در طیف سنج‌ها از آشکارسازهای CCD‌ بیشتر استفاده می‌شود. از مزیت‌های استفاده از CCD‌ها در این مورد می‌توان به ویژگی‌هایی از جمله حساسیت بالا به نور، سرعت بالای پردازش، نویز کم و دوام بالا اشاره کرد.
  5. سایر المان‌های اپتیکی مانند آینه‌ها یا لنزها: از المان‌های اپتکی مانند لنزها و آینه‌ها برای هدایت و متمرکز کردن نور در اسپکتروفتومترها استفاده می‌شود.

بسته به نوع اسپکتروفتومتر (تک پرتو و دو پرتو)، نحوه چیدمان این اجزا متفاوت است و چند اجزای دیگر نیز به اجزای اصلی افزوده می‌شود. البته انواع اسپکتروفتومتری دیگری مانند نانودراپ، فتومتر، رنگ‌سنج نیز ساخته می‌شوند. اما با توجه به اینکه کاربرد اسپکتروفتومتر UV-VIS از همه دستگاه‌های ذکر شده بیشتر است، ما هم در این قسمت فقط این دستگاه را مورد مطالعه قرار می‌دهیم.

اسپکتروفتومتر
شکل ۴: اسپکتروفتومتر لنا (ساخت شرکت تکسان)

در اسپکتروفتومتر تک پرتو (دارای یک محل نگهداری برای نمونه است) از یک کووت برای تجزیه و تحلیل استفاده می‌شود. با استفاده از این دستگاه علاوه بر مایعات از فیلم نازک نیز می‌توان طیف‌گیری کرد. در این قسمت برای راحتی، نمونه‌های مایع را در نظر می‌گیریم و مکانیزم اسپکتروفتومترها را با استفاده از محلول‌‌ها توضیح می‌دهیم. مکانیزم سیستم تک پرتو به این صورت است که پرتو نور ابتدا از داخل یک محلول مرجع (بلانک) عبور می‌کند. محلول بلانک یا مرجع، محلولی است که همه ترکیبات به جز آنالیت مورد نظر را شامل می‌شود. به عنوان مثال در آزمایشی، غلظت پروتئین اندازه‌گیری می‌شود. برای این منظور، پروتئین باید در حلالی (مانند آب و …) حل شود. این حلال نمونه‌ای از محلول بلانک است. از محلول بلانک برای کالیبره کردن اسپکتروفتومتر نیز استفاده می‌شود. این امکان را به شما می‌دهد تا قبل از هرگونه اندازه‌گیری، اسپکتروفتومتر را روی صفر تنظیم کنید. بعد از اندازه‌گیری محلول مرجع نوبت به اندازه‌گیری محلول نمونه می‌رسد. نمونه با رفرنس جابه‌جا می‌شود و این بار نور UV-VIS از داخل نمونه عبور می‌‌کند. مقدار جذب حاصل از اندازه‌گیری محلول مرجع از مقدار جذب نمونه کم می‌شود تا اثرات به وجود آمده توسط حلال و کووت از بین برود. به این ترتیب طیف جذبی (عبوری) نمونه بر اساس تابعی از طول موج به دست می‌آید. این نوع اسپکتروفتومتر برای کاربردهایی در محدوده طول موج ۱۱۰۰-۱۹۰ نانومتر مناسب است. انواع مختلفی از نمونه ها از جمله محلو‌ل‌های رنگی، اسید نوکلئیک، پروتئین‌ها و تعدادی مولکول آلی، اغلب در این ناحیه مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرند.

نما نزدیک اسپکتروفتومتر تک پرتو
شکل ۵: اسپکتروفتومتر تک پرتو شرکت تکسان

در اسپکتروفتومتر دو پرتو، از دو کووت برای تجزیه و تحلیل استفاده می شود. پرتو نور توسط Beam splitter به دو باریکه نوری تقسیم می‌شود. این دو باریکه نور همزمان از نمونه و محول مرجع عبور می‌کند و مقدار جذب محاسبه می‌شود.

اسپکتروفتومتر دو پرتو
شکل ۶: اسپکتروفتومتر دو پرتو

این که کدام اسپکتروفتومتر را برای اندازه‌گیری‌های خود انتخاب کنید، به عوامل متعددی مانند قیمت دستگاه، نوع آزمایش و … بستگی دارد. در این راستا ما مقاله‌ای تحت عنوان راهنمای خرید اسپکتروفتومتر را برای شما آماده کرده‌ایم.

 جمع‌بندی

اسپکتروفتومتر دستگاهی است که میزان جذب و عبور نور از یک ماده را اندازه‌گیری می‌کند. وقتی نور با ماده برخورد می‌کند، این دو با هم وارد برهمکنش می‌شوند. یعنی برخی از طول‌موج‌های نور توسط ماده جذب می‌شوند. برخی هم بدون تغییر از ماده عبور می‌کنند. برای محاسبه میزان نور عبوری یا جذبی از قانون بیر-لامبرت استفاده می‌شود. این قانون بیان می‌کند که میزان جذب با غلظت یک نمونه یک رابطه خطی دارد. البته همیشه این قانون صادق نیست و انحرافاتی دارد.

طیف سنج یووی-ویز از ۵ جز اصلی تشکیل شده است. این اجزا عبارتند از: منبع نوری، المان پاشنده، محل قرارگیری نمونه، آشکارساز و المان‌های اپتیکی. بسته به چیدمان طیف سنج، این دستگاه در دو نوع اسپکتروفتومتر تک پرتو و دو پرتو تولید می‌شود. در اسپکتروفتومتر تک پرتو فقط یک محل برای قرارگیری نمونه وجود دارد. در این طیف سنج ابتدا طیف محلول یا نمونه مرجع اندازه‌گیری می‌شود. سپس محلول مرجع با نمونه مورد نظر تعویض می‌شود. پس از آن از نمونه طیف‌گیری می‌شود. با مقایسه شدت مرجع و نمونه، طیف جذبی یا عبوری به دست می‌آید. عملکرد اسپکتروفتومتر دو پرتو نیز مانند طیف سنج تک پرتو است. با این تفاوت که در دستگاه دو پرتو، دو محل برای قرارگیری نمونه وجود دارد. همین سبب می‌شود که از نمونه و مرجع به طور هم‌زمان طیف‌گیری شود.

همان طور که می‌دانید طیف جذبی یا عبوری به دست آمده با نویز همراه است. این نویز می‌تواند ناشی از نمونه، عوامل محیطی یا شرایط آزماش باشد. یک راه ساده برای از بین بردن این نویزها استفاده از نرم‌افزارهایی مانند اوریجین است. شما می‌توانید در ویدئوی کم کردن سطح نویز یا Smoothing این روش را یاد بگیرید.

منابع

  1. https://kutt.it/Xet64L
  2. https://kutt.it/LDKJ07
  3. https://kutt.it/zfJd0V
  4. https://kutt.it/teWwAx
  5. https://kutt.it/2IzAnT
  6. https://kutt.it/teV6TG
  7. https://kutt.it/O0XB3s
  8. https://kutt.it/BLoDxP