تشخیص سنگ جید تقلبی با استفاده از طیف سنجی رامان

تشخیص سنگ جید تقلبی با استفاده از طیف سنجی رامان

تایید اصالت سنگ‌های قیمتی از گذشته‌های دور تاکنون یک چالش بزرگ بوده‌ است. جِید یکی از سنگ‌های گرانبها است که از محبوبیت زیادی برخوردار است. اما فراوانی زیاد نمونه‌های مصنوعی و تقلبی این سنگ، خرید و فروش این سنگ گرانبها را دشوار کرده است. طیف سنجی رامان یک روش دقیق برای تایید اصالت و تشخیص مصنوعی بودن جید است. با استفاده از این تکنیک به راحتی و با اطمینان می‌توان به تقلبی و یا مصنوعی بودن نمونه مشکوک، پی برد. در این مقاله به بررسی کوتاهی در مورد چگونگی تشخیص نمونه‌های تقلبی سنگ جید می‌پردازیم. پیشنهاد می‌کنیم این مقاله را تا انتها مطالعه کنید و با کاربرد طیف سنجی رامان در گوهرشناسی آشنا شوید.
تشخیص جید تقلبی با استفاده از طیف سنجی رامان

فهرست مطالب

سنگ زینتی جید

جید یک سنگ قیمتی زیبا و ارزشمند است که نام آن ریشه‌ای یونانی به معنای “سنگ براق” دارد. تاریخچه استفاده از جید به دوره‌های باستانی بازمی‌گردد. سنگ جید، در ادبیات و فرهنگ‌های مختلف، به عنوان نمادی از زیبایی و ارتباط با طبیعت شناخته می‌شود.

این سنگ زینتی، معمولا در رنگ‌های مختلفی از سبز، آبی، صورتی تا قرمز و حتی زرد یافت می‌شود. از جید در ساخت جواهرات و تزیینات استفاده می‌شود. به دلیل زیبایی چشم نوازش همیشه مورد توجه طراحان جواهر سازی بوده است.
به علاوه، جید در برخی فرهنگ‌ها به عنوان سنگی مقدس و دارای خصوصیات معنوی شناخته شده است.

سنگ قیمتی جید
شکل ۱: سنگ قیمتی جید

جید و نمونه‌های تقلبی آن

جید، یکی از محبوب‌ترین سنگ‌های قیمتی در سرتاسر دنیاست. نام “جید” به دو ماده که شکل‌های مختلفی از سیلیکات هستند‌، اطلاق می‌شود: نفریت (nephrite) و جیدیت (jadeite). هر دو این مواد، از دوره ماقبل تاریخ برای کنده کاری استفاده شده‌اند.
جید از جمله سنگ‌های قیمتی است که موارد تقلبی آن به وفور مشاهده می‌شود. در مقاله قبلی در رابطه با شناسایی سنگ قیمتی جید با استفاده از طیف سنجی رامان صحبت کرده‌ایم. به شما گفته شد که شناسایی این سنگ ها با میکروسکوپ رامان امکان پذیر است.
نفریت و جیدیت دارای فرمول‌های شیمیایی متفاوتی هستند. نفریت، ماده‌ کمیابی نیست و سختی آن به قدری است که به راحتی نمی‌توان روی آن کنده کاری انجام داد. به دلیل کمیاب و قیمتی بودن جیدیت، موارد متنوعی از نسخه‌های تقلبی این ماده وجود دارد.

محبوبیت جید و شیوع نمونه‌های تقلبی آن، انگیزه دانشمندان را برای شناسایی و تایید اصالت این سنگ قیمتی را برانگیخته است. منابع بسیاری مثل وبسایت‌ها، ویدیوها و غیره به شناسایی جیدهای تقلبی و مصنوعی پرداخته‌اند. اما هیچکدام از این روش به طور کامل قابل اعتماد نیستند.
طیف سنجی رامان به عنوان یک روش قدرتمند و قابل اعتماد، برای تایید اصالت سنگ‌های قیمتی شناخته شده است.

مطالعه مقاله  بررسی و تشخیص مواد در اعماق دریا به کمک طیف سنجی رامان

طیف سنجی کاربردهای زیادی دارد که شما می‌توانید با کاربرد آن در گوهر شناسی هم آشنا شوید.

در شکل ۲، تصویر میکروسکوپ رامان تکرام را مشاهده می‌کنید. با استفاده از این دستگاه با سرعت و دقت بالا، می‌توانید سنگ های جید را تایید اصالت کنید و احتمال خرید نمونه‌های تقلبی و مصنوعی را به صفر برسانید.

میکروسکوپ رامان تکرام
شکل ۲: میکروسکوپ رامان تکرام

در این مقاله، به شناسایی و تایید اصالت سنگ قیمتی جید می‌پردازیم.

طیف سنجی رامان چگونه کار می‌کند؟

طیف‌ سنجی رامان یک تکنیک طیفی است که بر اساس پراکندگی نور رامان از جسم‌ها عمل می‌کند. در این تکنیک، نور لیزر به یک نمونه تابانده می‌شود و نور رامان پراکنده شده توسط مولکول‌ها یا کریستال‌ها را اندازه‌گیری می‌کند.

در آنالیز مواد شیمیایی، طیف‌ سنجی رامان می‌تواند به تشخیص جیدهای اصلی از جیدهای تقلبی کمک کند. این تکنیک بر مبنای اثر رامان که به اختلاف در فرکانس نور پراکنده باز می‌گردد، کار می‌کند. زمانی که پرتو لیزر با مولکول‌های نمونه برهمکنش می‌کند، نور پراکنده شده، طیف رامانی را ایجاد می‌کند که با ارتعاشات مولکول‌های درون آن مرتبط است. این ارتعاشات، پیک‌ها یا باندهای مشخصی را در طیف ایجاد می‌کنند که به عنوان اثرانگشت (finger print) یا مشخصه آن مولکول، شناخته می‌شوند. با جمع آوری طیف رامان از سنگ‌های اصلی و مقایسه آن‌ها با طیف‌ نمونه‌های مشکوک می‌توان اصالت سنگ‌ها را تایید و یا رد کرد.
در شکل ۳ طیف‌های رامان نفریت و جیدیت را که در ابتدای مقاله به آن‌ها اشاره شد، مشاهده می‌کنید.

طیف رامان نفریت(قرمز) و جیدیت(آبی)
شکل ۳: طیف رامان نفریت(قرمز) و جیدیت(آبی)

اگر تمایل به کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با گوهر شناسی دارید، این صفحه را مطالعه کنید.

مطالعه مقاله  تاثیر توان لیزر بر طیف رامان نانو مواد کربنی

در ادامه، به بررسی چهار نمونه مشکوک جید می‌پردازیم.

در شکل ۴ چهار نمونه سنگ را مشاهده می‌کنید که به عنوان سنگ جید فروخته شده‌اند. دو عدد از این سنگ‌ها به عنوان جید نفریت معرفی شده‌اند.

نمونه‌های جید
شکل ۴: نمونه‌های جید

نتیجه جالب این است که آنالیز رامان این سنگ‌ها اثبات می‌کند که هیچکدام نه نفریت و نه جیدیت نیستند.

آنالیز رامان نمونه اول نشان می‌دهد که این سنگ در واقع ماد‌ه‌ای به نام کریزوتیل است. در شکل ۵ تطابق طیف نمونه A با طیف کریزوتیل را مشاهده می‌کنید.

طیف رامان نمونه A(آبی) و کریزوتیل(قرمز)
شکل ۵: طیف رامان نمونه A(آبی) و کریزوتیل(قرمز)

آنالیز رامان طیف نمونه دوم نشان می‌دهد که این سنگ در واقع کوارتز است. در شکل ۶ طیف این دو ماده را مشاهده می‌کنید.

طیف رامان کوارتز(قرمز) و نمونه B(آبی)
شکل ۶: طیف رامان کوارتز(قرمز) و نمونه B(آبی)

نمونه‌های سوم و چهارم، مواد یکسانی هستند. این سنگ‌ها بسیار صیقلی بودند و با ماده‌ای پوشانده شده بودند که وقتی در معرض لیزر قرار می‌گرفت، فلورسانس نشان می‌داد. پس از جمع آوری طیف رامان از سطح نمونه‌ها، سنگ‌ها با چکش شکسته شدند و ماده‌ای که فلورسانس خیلی کم‌تری داشت، آشکار شد.

در شکل ۷ طیف‌های سطح و درون نمونه‌های سوم و چهارم دیده می‌شوند.

طیف رامان سطح نمونه C و D
شکل ۷: طیف رامان سطح نمونه C و D

جمع‌بندی

همان طور که در این مقاله مطرح شد طیف سنجی رامان راه حل دقیقی برای تایید یا رد اصالت سنگ‌های قیمتی جید ارائه می‌دهد. با توجه به انبوه موارد تقلبی و مصنوعی جید، استفاده از طیف سنجی رامان، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت است. اگر شما هم در حوزه گوهرشناسی فعالیت دارید، دستگاه‌های رامان شرکت تکسان به شما این اطمینان را می‌دهند که به طور دقیق می‌توانید سنگ‌های قیمتی را اصالت سنجی کنید. علاوه بر این می‌توانید از مشاوره و تست رایگان پیش از خرید هم بهره‌مند شوید. همین حالا با ما تماس بگیرید.

منابع

مطالب مرتبط
0
افکار شما را دوست دارم، لطفا نظر دهیدx
()
x